www.bayjan.com Hoş geldiňiz!

Germaniýa
Germaniýa 80 milýondan gowrak ilaty, Türkmenistandan biraz kiçiräk tutýan meýdany, trilýonlarça dollarlyk ykdysadyýeti bilen diňe bir ýerleşýän ýeri bolan Ýewropada däl eýsem dünýäde-de gaty uly ähmiýete eýe bolup durýar. Bizi gyzyklandyrýan mesele bolsa bu döwletiň bilim ulgamy we biziň döwletimiziň raýatlarynyň bu döwletde okama mümkinçilikleridir. Ýöne esasy meselämize geçmezden ozal Germaniýa barada gysgaça maglumatlary owrenmek peýdaly bolar.

Ilaty
Takmynan 82 milýon ilaty bolup aglabasyny germanlar düzýär.

Tutýan meýdany
357,021 km² bolup tokaýlyk meýdanlara baý bolan bir ülke, hatda gara tokaýlyklar diýilýän meşhur tokaýlyk zolaklary bar. Germaniýanyň 16 sany welaýaty bar.

Dili
Döwletiň esasy dili german dili bolsa-da 16 welaýatyň hersiniň özüne mahsus bolan bir şiwesi bar. Bu günlerde halkyň aglabasy iňlis dilini bilýär.

Ykdysadyýeti
Germaniýa gaty ösen ýokary senagata eýe bir döwlet bolup, ABŞ we Ýaponiýadan soňra dünýaniň 3-nji uly ykdysadyýeti bolup durýar. Ykdysady ululygy: $2.89 trilliýon.

Ylym
Germaniýada berilýan bilimiň derejesi ýokary derejededir we dünýaniň ähli ýerinde tanalýar.Bu döwletde 300-den gowrak unwersitet bolup, okap bolmajak ugur ýok diýen ýalydyr. Bizi esasy gyzyklandyrýan ugurlaryň bolsa hemmesi bar diýsek ýalňyşmasak gerek. Uniwersitet derejesinde bilimini alanlar üçin Master we Doktorlyk derejesinde (ikinji derejede ýa-da ýokary derejede) bilim almak hem mümkin we bu işi aňsatlaşdyryp döwletiň dünýädäki ornyny pugtalaşdyrmak üçin Germaniýada soňky ýyllarda birnäçe iňlis dilinde halkara derejesinde Masterlik we Doktorlyk okuw programmalary açylmaga başlady. Indi iň esasy meselä geçeliň ýagny bu döwletdeokamak üçin nämeler gerek.

Okuw
Uniwersitetler barada içgin maglumatlar almak isleýänler Germaniýanyň daşary ýurtly bilim adamlarynyň Germaniýada okamasyny goldaw berýän gurluş bolan DAAD-yň internet sahypasyna www.daad.de salgysynda seredip bilerler, bu maglumatlar birnäçe dilde berlipdir. Uniwersitet derejesinde okuw.

• Uniwersitetlerde uniwersitet derejesinde, ýagny birinji dereje bilim hem diýilýän bakalawr derejesi, bilim almak üçin german dilini bilmek gerek.

Uniwersitet soňrasy okuw (Ikinji dereje okuw)

• Gaty köp uniwersitetlerde iňlis dilinde ikinji derejedäki okuw berilmäge başlandy Germaniýada we bularyň sany ileride has hem artar. Elbetde german dilinde hem okamak mümkin.
• Aşgabatda TOEFL iňlis dili synagyny alyp bilersiňiz we bu synagyň netijeleri 2 yýl boýunça geçerlidir.

Umumy maglumatlar

Aşakda käbir kişileri gyzyklandyryp biljek soraglara jogap berilendir. Bu maglumatlaryň hemmesi diýen ýaly DAAD-yň Internet sahypalaryndan alyndy.

S: Germaniýada okamak üçin birinji ugramagym gerek bolan internet salgysy haýsy salgy?
J: www.daad.de

S: Germaniýada haýsy derejelerde bilim berilýär?
J: Bakalawr, Master we Doktor derejeleri we biziň öňki SSSR döwründäki diplom diýilýän (entägem diplom diýýäris) Diplom derejesi bilen Magister derejesi berilýär. Soňky iki dereje 2010-njy ýyla çenli mümkin ondan soňra bu derejelerde okuw bermezlik maksady bar Germaniýanyň. 2007 ýylynyň başynda german rektorlar konferensiýasyndan alynan maglumatlara görä uniwersitetlerde we ýokary okuw mekdeplerinde 23000 sany professor bolup, 8865 sany birinji dereje (bakalawr) berýän kurs bar we 2807 sany hem ikinji dereje (Masterlik, Doktorlyk we Doktorlyk soňrasy okuw derejesi) berýän kurs bar.

S: Germaniýada okamak üçin näçerek gözden çykarmak gerek?
J: Ilçiligiň wiza bermesi üçin her aýlygyna iň azyndan 500 ýewro gerek, bu-da ýylda 6000 ýewro diýmek bolýar.

S: Bu pul gaty köp dälmi?
J: Dogry biziň üçin bu uly pul, ýöne bu işiň başga ýollary-da bar.

S: Başga nahili ýollar bar?
J: Stipendiýalar: Mysal üçin ikinji derejeli okuw programmalary üçin Türkmenistanlylar üçin 51 sany DAAD-yň daşynda we 13 sany hem DAAD-yň öz stipendiýasy bar.

S: Bu stipendiýalaryň hemmesi okuwyň soňuna çenli berilermi?
J: Bu stipendiýalaryň hemmesi okuw üçin däl, mysäl üçin käsi diňe ýaz döwründe 3 aýlyk okuw üçin berilýär. Ýöne umuman aýdanda birnäçe mümkinçilikler bar.

S: German dilini men nähili derejede bilmeli?
J: TestDaF diýilýän synagy geçjek derejede bilmeli. Giňişleýin maglumat üçin Aşgabatdaky german ilçihanasyndan maglumat edinilip biliner. Gysgaça okanyňy aňlap we düşündirip bilseň ýeterlikli bolar.

S: Haýsy şaherlerde okamak amatly?
J: Bize görä, meniä pikirimçe köp kişä görä, kiçi şäherler has amatly bolup durýar. Çünki bu döwletde öý kireýleri gaty gymmat bolup bilýär uly şäherlerde, belki-de kiçi şäherleriň iki essesi bolup biler.

S: Uniwersitetleriň abraýy barada agzaldy, nädip uniwersitetleriň abraýy barada öwrenip bilerin?
J: Uniwersitetleriň abraýy bölüme görä üýtgäp biler, munuň üçin iň gowusy www.daad.de salgysyna ugrap giňişleýin maglumatlar edinmek.

S: Ýaşar ýaly ýeri gaýtmazdan öň nädip tapyp bilerin?
J: Uniwersitetleriň sahypalarynda bu barada giňişleýin maglumatlar berilýär we mundan başga-da bu iş bilen meşgul bolýan ýörite kişiler bar olara kömek soramak iň dogry karar, çünki her şähere görä ýagdaýlar üýtgäp bilýär. Bulardan başga-da www.studentenwerke.de salgysyna girip umumy maglumat edinip bilersiňiz.

S: DAAD hakynda giňişleýin maglumat nireden edinip bilerin?
J: Aşgabatdaky german ilçihanasyndan. Elbetde Internetde rus dilinde hem ýeterlik derejede maglumat bar.

S: Germanlaryň Aşgabatdaky ilçihanasy nirede ýerleşýär?
J: Aşgabadyň "Ak Altyn" myhmanasynda.

Peýdaly maglumatlar

• Uniwersitetleriň Internet sahypalaryny DAAD-yň sahypasyndan tapyp gerekli dokumentleri owrenip bilersiňiz we bu dokumentleri görkezilen salga dokumentleriň alynma wagty gutarmazdan iň azyndan bir hepde öň ýetirjek boluň. Çünki gija galyp gelen dokumentlere seredilmeýär.
• Seçjek ugruňyz ýaly seçjek uniwersitetiňiz hem möhümdir. Çünki dünýäniň köp ýerinde bolşy ýaly bu ýerde-de abraýly uniwersitetlere dokumentleriň kabul bolma ähtimallygy azalyp biler. Onuň üçin bir däl-de birnäçe uniwersitete dokument ibermek dogry kararmyka diýýän.
• Mümkin boldugyndan öňki federal Germaniýada uniwersitet seçmek dogry bir karar.
• Dokument tabşyrýan kişiniň esasan hem inženerlik ugurlaryna kabul alynma ähtimallygy ýokary. Lukmançylyk ugruna girme ähtimallygy welin az, ýöne bu mümkin däl diýmek däl.
• Fachhochschule türkmen diline käwagtlar uniwersitet diýilip terjime edilse-de, bu ýalňyşdyr. Eger mümkin bolsa okamak üçin uniwersitet seçiň Fachhochschule bolmasa gowy bolar.

Ulanylan çeşmeler

---

1. Wikipedia: www.wikipedia.org
2. DAAD: www.daad.de
3. “Deutschland” žurnaly: www.magazine-deutschland.de